"Bana bir harf öğretenin kırk yıl kölesi olurum."
Öğretileri bu yüzyılda bile örnek alınası bir ilim insanı. Kim mi? İmam Ali.
Kâbe'de Doğan Tek İnsan: Rivayetlere göre Hz. Ali, Mekke'de Kâbe'nin içinde doğmuştur. Ebu Talib ve
Fatıma bint Esed'in oğludur. İlk Müslümanlardan: Hz. Muhammed’e peygamberlik gelmesinden sonra, çocuk yaşta (yaklaşık 10yaşlarında) İslam’ı kabul eden ilk erkek Müslümandır. Hz. Peygamber’in evinde ve onun terbiyesi altında büyümüştür. Hicret Gecesi: Hz. Muhammed, Mekke'den Medine'ye hicret ederken, müşrikleri oyalamak ve kendisine bırakılan emanetleri sahiplerine teslim etmek amacıyla Hz. Ali'yi kendi yatağına yatırmıştır. Bu olay, onun cesaretinin ve Peygamber'e olan sadakatinin en büyük sembollerinden biridir.
Evliliği ve Soyu
Medine'ye hicret ettikten sonra Hz. Ali, Hz. Muhammed’in en sevdiği kızı Hz. Fatıma ile evlenmiştir. Bu evlilikten İslam dünyasında çok sevilen ve saygı duyulan Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin ile Zeynep ve Ümmü Gülsüm dünyaya gelmiştir. Hz. Peygamber'in soyu, Hz. Ali ve Hz. Fatıma kanalıyla devam etmiştir.
Askeri ve İlmi Şahsiyeti
İlim Şehri'nin Kapısı: Hz. Ali; adaleti, derin fıkıh bilgisi, hitabet yeteneği ve Kur'an tefsirindeki uzmanlığıyla bilinir. Hz. Muhammed onun için, "Ben ilmin şehriyim, Ali ise onun kapısıdır." buyurmuştur. Haydar-ı Kerrâr (Yorulmadan Saldıran Aslan): İslam’ın ilk dönemindeki neredeyse tüm savaşlara (Bedir,Uhud, Hendek, Hayber...) katılmış ve muazzam bir savaşçılık sergilemiştir. Sadece Tebük Seferi'ne, Hz. Peygamber tarafından Medine'de vekil olarak bırakıldığı için katılamamıştır. Hayber’in fethindeki rolü ve çift başlı kılıcı Zülfikar ile özdeşleşmiştir.
Halifelik Dönemi
Hz. Osman’ın şehit edilmesinin ardından, Müslümanların ısrarı üzerine dördüncü halife olarak biat almıştır. Ancak halifelik dönemi, İslam tarihinin en çalkantılı ve iç karışıklıklarla dolu (İlk Fitne) dönemi olmuştur. Adalet Vurgusu: Beytülmal (devlet hazinesi) dağıtımında herkesi eşit tutmuş, akraba kayırmacılığına son vermiştir. "Devletin dini adalettir." prensibiyle hareket etmiştir. İç Savaşlar:
Hz. Osman'ın katillerinin bulunması meselesi ve siyasi ayrılıklar nedeniyle Cemel Vakası
(Hz.Aişe, Talha ve Zübeyr ile) ve Sıffîn Savaşı (Şam Valisi Muaviye ile) gibi iç çatışmalar yaşanmıştır. Sıffîn Savaşı sonrasındaki Hakem Olayı, Müslümanların farklı siyasi ve itikadi gruplara bölünmesine yol açan süreci tetiklemiştir.
Şehadeti
Hz. Ali, Sıffîn Savaşı'ndan sonra ortaya çıkan ve her iki tarafı da suçlayan Hariciler grubundan Abdurrahman bin Mülcem adındaki bir suikastçı tarafından, Kûfe Camii'nde sabah namazı kıldırırken zehirli bir kılıçla yaralanmış ve birkaç gün sonra, 661 yılında şehit olmuştur. Kabri, bugün Irak’ın Necef şehrindedir.
Birleşmiş Milletler (BM) ve İnsan Hakları Raporu
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından 2002 yılında yayımlanan Arap İnsani Kalkınma Raporu'nda, Hz. Ali’nin yönetim anlayışına özel bir yer verilmiştir. BM, Hz. Ali’nin Mısır Valisi Malik bin Eşter’e gönderdiği emirnameyi (yönetim manifestosunu); adaletin tesisi, bilgiye dayalı yönetim, vatandaşların haklarının korunması ve hukukun üstünlüğü gibi konularda tarihin en bilge devlet belgelerinden biri olarak nitelendirmiş ve çağdaş rejimlere örnek göstermiştir.
Malik bin Eşter’e Tarihi Emirname;
Hz. Ali'nin devlet yönetimi konusundaki vizyonunu en net ortaya koyan metin, Mısır’a vali olarak atadığı Malik bin Eşter’e yazdığı ve bugün "Nehcü'l-Belâga" adlı eserde korunan mektubudur
Evrensel İnsan Sevgisi: Mektubundaki şu sözü, modern insan hakları beyannamelerinin özü niteliğindedir:
"İnsanlar ya dinde kardeşindir ya da yaratılışta eşindir."
Liyakat ve Nitelik: Devlet makamlarına akraba veya yandaşların değil, işin ehli olan adil ve dürüst kişilerin getirilmesini emretmiştir.
Eşit Bölüşüm: Devlet hazinesinin (Beytülmal) ve kamu kaynaklarının dağıtımında hiçbir zümreye, sınıfa veya kendi yakınlarına ayrıcalık tanımamış; tam bir fırsat eşitliği uygulamıştır
Şahsiyeti, ilim ve irfanı ile İmam Ali islam dünyasında özel bir yere sahiptir. Söylediği sözlerden birkaçını sizin için derledik;
"Devletin dini adalettir."
"Haksızlık karşısında eğilmeyiniz; çünkü hakkınızla beraber şerefinizi de kaybedersiniz."
"Affetmekten utanmayın, cezalandırmakta acele etmeyin."
"Yöneticiler adil olduğu sürece halk müreffeh olur."
"Dostları yitirmek, gurbete düşmektir."
"Söz ağzından çıkana kadar o senin esirindir, ağzından çıktıktan sonra ise sen onun esiri olursun."
"İnsanlar ya dinde kardeşindir ya da yaratılışta eşindir."
"Ayıbın en büyüğü, sende olan bir ayıpla başkasını kınamandır."
"Bana bir harf öğretenin kırk yıl kölesi olurum."
"Akıl gibi zenginlik, cehalet gibi fakirlik yoktur."
"Düşünmeden konuşan, arkasını düşünmeden yürüyen gibidir; her an düşebilir."
"Yarın yaparım deme! Bugün de dünün yarısıydı, ne yapabildin?"
"Dünya iki günden ibarettir: Bir gün lehine, bir gün aleyhinedir. Lehine olduğu gün şımarma, aleyhine
olduğu gün ise sabret."
[yazar: Kemal Karaoğlan ] [yazar_mail: samirkemal01@gmail.com]
Yorumlar
Yorum